René de Koster zwaait af als hoogleraar: “Mens mag geen sluitstuk zijn bij ontwerp robotsystemen”

rene de koster automatisering
Foto: Dennis Wisse

Na dertig jaar neemt prof.dr. René de Koster formeel afscheid van de Erasmus Universiteit. Met hem dreigt ook het wetenschappelijk onderzoek naar material handling en veiligheid in warehouses uit Nederland grotendeels te verdwijnen. Kort voor zijn afscheidsrede op 31 oktober geeft hij zijn mening over de huidige en toekomstige ontwikkelingen in zijn vakgebied.

De Koster heeft tientallen wetenschappelijke publicaties op zijn naam staan. Die gaan onder andere over veiligheid in warehouses, optimalisatie van orderpickprocessen, aansturing van mobiele robots en inrichting van opslagsystemen. De algoritmes die uit zijn werk zijn voortgekomen, resulteren steevast in meer efficiëntie op de werkvloer. “Niet alleen in warehouses, maar ook op containerterminals. Denk aan de operatie van ECT in Rotterdam, de eerste volledig geautomatiseerde containerterminal ter wereld. Die vormde een prachtige proeftuin”, vertelt De Koster, die na zijn afscheid als hoogleraar nog wel actief blijft in de logistiek.

Compacte opslagsystemen

De laatste jaren was het onderzoek van De Koster vooral gericht op compacte opslagsystemen, vaak bediend door robots. Met hulp van promovendi, studenten en collega’s van andere universiteiten heeft hij laten zien hoe de robots in bijvoorbeeld een AutoStore-systeem efficiënter kunnen worden ingezet. “De laatste jaren zijn er steeds meer opslagsystemen met robots bijgekomen. En met de toename van robots verandert ook de rol van de mensen in het warehouse. Ook dat heeft mijn interesse gekregen.”

Onhandig en onprettig

Maken al die robots het werk meer of minder veilig? “Allebei”, stelt De Koster. “Robots maken minder fouten dan mensen en zijn in wezen dus veiliger. Tegelijkertijd zien we dat het aantal incidenten per honderd medewerkers in de sterk gerobotiseerde warehouses van Amazon een stuk hoger ligt dan gemiddeld in Amerika. En dat Amerikaanse gemiddelde ligt weer een stuk hoger dan het Nederlandse gemiddelde. Dan praten we over zowel kleine als grote incidenten die leiden tot verzuim.”

Het hoge aantal incidenten in de warehouses van Amazon wijt De Koster niet zozeer aan de robots zelf, maar aan de interactie met de mensen. De robots van Amazon brengen stellingkasten naar de pickstations waar mensen klaar staan om de juiste producten te pakken. “Die operatie is geoptimaliseerd voor de robots, maar niet voor de medewerkers. Die moeten nog steeds reiken en strekken om producten uit die stellingkasten te pakken, soms met hulp van een trapje. Om bij de producten te kunnen, moeten ze eerst een laag plastic weghalen. Dat is allemaal onhandig en onprettig werk.”

Kritisch op Amazon aanpak

Het hoge aantal incidenten vormt volgens De Koster de reden dat Amazon miljoenen investeert in onderzoek naar robots die producten uit de stelling kunnen pakken. “Daar zijn ze zes jaar mee bezig geweest. Die robots schijnen inmiddels te werken, maar vormen een hele dure oplossing”, stelt de hoogleraar, die de aanpak van Amazon de omgekeerde wereld noemt. “We moeten de mens niet als sluitstuk, maar als integraal onderdeel van het proces beschouwen en hem betrekken bij het ontwerp. Dan is het wel degelijk mogelijk om robotsystemen te ontwerpen waar medewerkers blij van worden.”

De Koster laakt ook de managementcultuur bij Amazon, dat zijn medewerkers opjaagt. “Wie niet aan de vastgestelde productiviteitsnormen voldoet, ligt zo op straat. Voor hem tien anderen. Natuurlijk wordt ook in Nederland de productiviteit gemeten en worden mensen verleid tot betere prestaties, maar die cijfers worden niet gebruikt om mensen op te jagen. Althans, ik ben die bedrijven in Nederland nog niet tegengekomen.”

Duizend picks per uur

Opgejaagd of niet, feit blijft dat het werk op een pickstation een monotoon en sterk repeterend karakter heeft. Orderpickers hoeven weliswaar minder ver te lopen, maar krijgen daar weinig afwisselend en ogenschijnlijk saai werk voor terug. “Ik moet terugdenken aan de wedloop tussen system integrators, nu zo’n vijftien jaar geleden. Die probeerden allemaal het beste pickstation te ontwerpen en schermden met getallen als duizend picks per uur.”

De wedloop leidde tot uiterst efficiënte en ergonomische opstellingen in halve cirkels met gekantelde bakken, in hoogte verstelbare vloeren, rubberen maten en overzichtelijke touchscreens. “Ik heb ze wel eens uitgeprobeerd en werd helemaal gek”, weet De Koster nog. “Dat getal van duizend picks per uur was inderdaad haalbaar, maar natuurlijk niet een uur lang. Een ervaren orderpicker komt in een uur misschien tot achthonderd picks, maar dan moet hij wel na elke pauze worden vervangen. Dat houdt hij geen hele werkdag vol.”

Werknemerstevredenheid automatisering

Inmiddels is de realiteitszin bij ontwerpers van pickstations weer teruggekeerd. “Vanwege het hoge repeterende karakter kregen mensen klachten aan schouders, armen en handen. En aan hun knieën vanwege de langdurige stilstand op één plek. Nu zien we pickstations die voor wat meer afwisseling in taken zorgen, waarbij orderpickers wat meer heen en weer moeten lopen.”

De productiviteit zakt daardoor tot misschien 500 picks per uur, maar de fysieke klachten nemen af en de werknemerstevredenheid stijgt. “Wat ook helpt, is de pickstations dicht bij elkaar plaatsen, zodat enige interactie met collega’s mogelijk is”, verklaart De Koster. “Uiteindelijk draait het niet om de productiviteit die iemand gedurende een periode van vijf of tien minuten haalt, maar gedurende een hele werkdag.”

Dark warehouses

Kunnen we verwachten dat ook de laatste handmatige taken zoals het orderpicken of het lossen van loose-loaded containers door robots worden overgenomen? “Warehouses waar bijna geen mensen meer werken, bestaan natuurlijk al langer. Denk aan de automatische warehouses met de orderpicksystemen van Witron, zoals Jumbo, Hoogvliet en Plus die hebben. De mensen die daar nog werken, zijn nodig voor het bewaken van het proces en het verhelpen van storingen.”

De Koster ziet het vooralsnog niet gebeuren dat ook de allerlaatste handmatige taken volledig worden geautomatiseerd. “Ik zeg niet dat het niet kan, want de benodigde robots staan klaar. Denk aan de robots van Amazon voor itempicking en de robots van Boston Dynamics voor het lossen van containers. Maar je hebt veel mensen nodig voor het monitoren van die robots en het oplossen van problemen. Bovendien vergen deze robots hoge investeringen. Dat is gewoon niet te betalen. Zeker niet in deze snel veranderende tijden, die vragen om korte terugverdientijden.”

Paar spelers blijven over

Zoals De Koster al aangaf, is de afgelopen jaren het aantal compacte opslagsystemen flink toegenomen, van allerlei AutoStore-lookalikes tot klimmende en hoogheffende robots. Is er in de toekomst bestaansrecht voor al die verschillende varianten? “De concurrentie is groot”, beaamt De Koster. “Al die systemen zullen ongetwijfeld enkele keren geïmplementeerd worden. Maar als dat aantal te klein blijft, zal een deel weer van de markt verdwijnen. Uiteindelijk zullen een paar varianten overblijven. Welke dat zullen zijn, is lastig te voorspellen.”

Ook bij andere robottoepassingen is de concurrentie groot. Denk aan de robots van bijvoorbeeld Locus Robotics (actief bij DHL voor Ikea) of 6 River Systems die orderpickers assisteren op hun rondgang door het magazijn. Of de behendige sorteerrobots die producten of pakketten razendsnel kunnen verdelen. “Wat nog niet echt goed werkt, zijn zoals gezegd de robots voor het laden en lossen van containers en de robots voor het rechtstreeks picken uit bestaande stellingen.”

Robots duidelijke taken

In de laatste categorie valt de Autopicker van Brightpick, een mobiele robot met grijparm die tijdens de LogiMAT 2024 een innovatieprijs won. “Dat is best complex, het combineren van een transportmechanisme en grijpmechanisme in één voertuig. Dat vergt bovendien heel veel stroom. Ik vermoed dat toepassingsmogelijkheden beperkt blijven. Persoonlijk zie ik meer in concepten waarbij robots de voorraadbakken naar een gerobotiseerd pickstation brengen en daarna weer terugzetten.”

Complexe puzzel

De vraag die blijft staan, is hoe je als warehouse manager uit die overdaad aan oplossingen het juiste opslag- en/of orderpicksysteem kiest. “Dat blijft in feite dezelfde puzzel als altijd, ook al is die wat complexer geworden. Uitgangspunt blijft een gedegen analyse van het orderprofiel, het assortiment en de productkarakteristieken. Dat bepaalt welk systeem het werk kan doen. Daarna spelen andere criteria een rol, zoals schaalbaarheid en flexibiliteit”, stelt De Koster. “Consultants zullen blij zijn met alle ontwikkelingen, want die kunnen nog steeds een goede boterham verdienen met dit soort vraagstukken.”

Marcel te Lindert

Marcel schrijft al ruim 25 jaar over logistiek en supply chain management. Zijn expertise loopt uiteen van magazijnveiligheid en warehouse-robotisering tot transporttelematica en sales & operations planning.

Bekijk alle berichten

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.