De strijd om ruimte voor logistiek gaat allang niet meer alleen over beschikbare hectares. In een tijd waarin overheden steeds nadrukkelijker sturen op brede welvaart, duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit, zal de logistieke sector vooral moeten aantonen welke maatschappelijke waarde zij toevoegt. Dat was de centrale boodschap tijdens de Captain’s Lunch begin juli van TLN en Dilas en Buck Consultants International (BCI). Inzet: praten over de toekomst van logistieke ruimte in Nederland.
Distributiecentrum blijft nodig
Uit onderzoek van BCI onder bijna honderd logistieke dienstverleners blijkt dat de behoefte aan extra warehousecapaciteit richting 2030 onverminderd groot blijft. Groei bij bestaande klanten, nieuwe markten, verduurzaming en de wens om logistieke operaties toekomstbestendig te maken zorgen ervoor dat bedrijven willen uitbreiden. De vraag is echter steeds minder óf die uitbreiding nodig is, maar vooral of deze nog gerealiseerd kan worden. Netcongestie, een tekort aan beschikbare kavels, stijgende grondprijzen en langdurige vergunningstrajecten vormen inmiddels de grootste belemmeringen.
Logistiek als noodzakelijke schakel
Volgens de deelnemers wordt logistiek in het maatschappelijke debat nog te vaak gereduceerd tot distributiecentra, verkeersbewegingen en ruimtebeslag. Daarmee verdwijnt uit beeld dat logistiek juist voortkomt uit de behoefte van de samenleving aan voedsel, zorg, bouwmaterialen, e-commerce, industrie en circulaire ketens.
De boodschap “zonder logistiek staat alles stil” moet daarom veel concreter worden gemaakt. Niet met abstracte economische cijfers, maar met herkenbare voorbeelden uit het dagelijks leven. Wat gebeurt er met de bevoorrading van supermarkten, ziekenhuizen of bouwplaatsen als logistieke ketens vastlopen? Juist die maatschappelijke afhankelijkheid moet volgens de aanwezigen veel zichtbaarder worden gemaakt.
Regionale belangen botsen met nationale ketens
Een belangrijk discussiepunt was de manier waarop gemeenten logistieke ontwikkelingen beoordelen. Lokale overheden kijken vooral naar de directe gevolgen voor hun eigen gemeente, terwijl veel logistieke functies een veel bredere rol vervullen binnen nationale en internationale ketens.
Als voorbeeld werd een kratwasinstallatie voor supermarkten genoemd. Lokaal lijkt zo’n vestiging weinig aantrekkelijk vanwege het type werkgelegenheid en de ruimtelijke impact, maar zonder deze schakel komt de bevoorrading van supermarktketens in gevaar. Volgens de deelnemers dreigt hierdoor een situatie waarin regio’s vooral hoogwaardige bedrijven willen aantrekken, terwijl essentiële logistieke functies nergens meer welkom zijn.
Daarom pleiten TLN, Dilas en BCI voor meer ketendenken. Niet alleen de lokale baten en lasten moeten worden meegewogen, maar ook de systeemwaarde die logistieke bedrijven voor Nederland als geheel vertegenwoordigen.
Logistieke netwerken boven megaclusters
Hoewel clustering van logistieke activiteiten breed wordt ondersteund, waarschuwden de deelnemers voor een te sterke concentratie van distributiecentra op enkele locaties. Regio’s als Waalwijk laten zien dat succesvolle logistieke clusters uiteindelijk ook kunnen leiden tot druk op woningmarkt, infrastructuur, energievoorziening en leefomgeving.
Een model met ongeveer twintig tot vijfentwintig regionale logistieke clusters biedt volgens de bijeenkomst meer perspectief dan enkele grote nationale concentraties. Zo sluiten distributienetwerken beter aan op regionale arbeidsmarkten, energievoorzieningen en consumentenmarkten, terwijl ook de transportafstanden kunnen afnemen.
Denken in kubieke meters
Schaarse ruimte vraagt volgens de deelnemers om een fundamenteel andere benadering van logistiek vastgoed. Niet langer het aantal vierkante meters staat centraal, maar de manier waarop beschikbare ruimte optimaal wordt benut.
Meerlaags bouwen, functiemenging en hoogbouw kunnen daarbij belangrijke oplossingen bieden. Tijdens de bijeenkomst werden voorbeelden gedeeld van dc’s waarin crossdocks, opslag, parkeervoorzieningen en andere functies verticaal zijn gecombineerd. Zulke projecten laten zien dat logistiek ook op kleinere kavels kan groeien, al vragen ze wel om aangepaste regelgeving, nieuwe businesscases en intensieve samenwerking tussen ontwikkelaars en overheden.
Van individuele kavels naar gebiedsontwikkeling
Volgens de aanwezigen wordt logistiek nog te vaak beoordeeld op het niveau van afzonderlijke percelen. Daardoor gaat veel aandacht uit naar de omvang van individuele gebouwen, terwijl kansen voor gezamenlijke voorzieningen onbenut blijven.
Een gebiedsgerichte aanpak maakt het mogelijk om energievoorzieningen, waterberging, groen, mobiliteit en gedeelde faciliteiten gezamenlijk te organiseren. Ook maatschappelijke opgaven zoals arbeidsmigratie, huisvesting en bereikbaarheid kunnen dan integraal worden meegenomen. Daarmee verschuift de discussie van ‘verdozing’ naar de totale maatschappelijke kwaliteit van een bedrijventerrein.
Energie bepaalt
Waar vroeger grond beschikbaarheid de belangrijkste vestigingsfactor was, groeit energie uit tot de grootste beperkende factor voor logistieke ontwikkeling. Netcongestie zorgt ervoor dat uitbreidingsplannen soms jarenlang moeten wachten op een aansluiting.
Tijdens de bijeenkomst werden daarom voorbeelden gedeeld van energiehubs en collectieve energievoorzieningen waarbij meerdere bedrijven gezamenlijk capaciteit delen. Volgens de deelnemers moeten dergelijke oplossingen een vast onderdeel worden van toekomstige gebiedsontwikkeling, omdat zonder voldoende energie ook verduurzaming, elektrificatie en automatisering stilvallen.
Van uitleggen naar overtuigen
De sector kan niet langer volstaan met het uitleggen van haar economische belang, aldus de aanwezige partijen. Logistiek zal bestuurders, politici én omwonenden actief moeten laten zien welke maatschappelijke waarde moderne logistieke bedrijven toevoegen.
Juist die verschuiving in het verhaal zal volgens TLN, Dilas en BCI bepalend zijn voor de vraag hoeveel ontwikkelruimte de logistieke sector de komende jaren nog krijgt.



[…] gemeenten terughoudender worden met nieuwe grond voor logistiek vastgoed, verschuift de aandacht naar bestaande bedrijventerreinen. […]
[…] we het draagvlak voor logistiek in de samenleving willen vergroten, moeten we beter uitleggen waarom een nieuw warehouse nodig is. Hoogleraar Frans Cruijssen van […]