Zeeman gelooft in zuinig zijn. En dat is niet alleen zichtbaar aan de lage prijzen in de 1400 winkels, legt supply chain directeur Bas Hoekstra uit. “Onze zuinigheid zie je terug op allerlei fronten. Wij gebruiken dingen tot het echt niet meer anders kan.”
Het voorbeeld daarvan is de tilt-tray sorter die meer dan 25 jaar dienst heeft gedaan in het dc in Alphen aan den Rijn. Op het eind kon Zeeman alleen nog maar op eBay-onderdelen vinden. Voordat het zover was, had de textieldiscounter al besloten om na te denken over een vervangend distributieconcept. Dat heeft geresulteerd in een grotendeels geautomatiseerde operatie die is uitgedacht met hulp van system integrator Inther. De realisatie daarvan had het karakter van een openhartoperatie: terwijl het distributiecentrum moest blijven doordraaien, is het pand verbouwd en zijn nieuwe systemen geïnstalleerd.
Nauwelijks opslag
Wat opvalt aan het nieuwe distributieconcept, is dat voor opslag nauwelijks ruimte is. De hele operatie is erop ingericht om binnenkomende goederen, voor tachtig procent aangevoerd via zeecontainers, zo snel mogelijk te verdelen over de winkels. “Als we stoppen met goederenontvangst, is het dc binnen vijf of zes dagen helemaal leeg”, stelt Hoekstra, die de term crossdockcentrum in plaats van distributiecentrum gebruikt. “Dat geeft aan hoe kritisch de operatie is. Als deze machine niet draait, staat meteen de hele keten stil. Dan stapelen de containers zich in de haven op en krijgen onze winkels geen goederen meer.”
Het kloppend hart van de operatie is een shuttlesysteem met 6 shuttlegangen, 132 shuttles en 60.000 tot 100.000 flexibele locaties. Het exacte aantal locaties hangt af van de formaten van de binnenkomende dozen die in stellingen worden geplaatst. In het najaar, als de truien en winterjassen in de winkels liggen, zijn die dozen groter dan in de zomermaanden en nemen ze meer ruimte in beslag. “Maar eigenlijk gebruiken we dit shuttlesysteem niet als opslagsysteem, maar als één groot sorteersysteem”, vertelt Hoekstra tijdens de rondleiding.
Twee stromen

In het dc maakt Zeeman onderscheid tussen twee goederenstromen. De eerste stroom bestaat uit never-out-of-stock-producten zoals rompertjes, ondergoed, sokken en andere basisproducten die het hele jaar door worden verkocht. De tweede stroom bestaat uit producten die slechts tijdelijk in de winkels liggen. Voor beide stromen geldt dat het merendeel van de binnenkomende dozen rechtstreeks het shuttlesysteem ingaat. Op het moment dat een winkellevering wordt klaargemaakt, gaat ongeveer dertig procent van de dozen naar één van de zes stapelstations. Daar staan medewerkers klaar om ze op de juiste plek in de rolcontainer te schuiven.
De rest van de dozen, circa 70 procent, gaat eerst naar het gebied waar itempicking plaatsvindt. Daarvoor heeft Inther een pick-to-light-systeem ingericht met 960 picklocaties, verdeeld over 20 zones. Hier staan medewerkers klaar om op basis van de winkelbehoefte het juiste aantal items te pakken en in verzenddozen te stoppen. Als deze dozen gesloten zijn, worden ze tijdelijk weer opgeslagen in het shuttlesysteem en op het juiste moment, samen met de andere dozen, afgevoerd richting de stapelstations.
De hele operatie vereist een strakke planning en aansturing, waarvoor het warehouse management systeem (WMS) van Zeeman, geïmplementeerd door Manhattan Associates, nauw samenwerkt met het warehouse control systeem (WCS) van Inther. Voordat de operatie van start gaat, maakt Zeeman een verdeling van de binnenkomende goederen over de winkels. Daarbij wordt op basis van de afmetingen van dozen berekend hoeveel rolcontainers nodig zijn. Met speciale rekensoftware wordt daarvoor nauwkeurig uitgerekend wat het optimale stapelpatroon van elke rolcontainer is.
Als het WMS het sein geeft dat een rolcontainer aan de beurt is, zorgt het WCS ervoor dat alle dozen het shuttlesysteem verlaten en in de juiste volgorde naar de stapelstations gaan. Om het ‘sequencen’ van de dozen gemakkelijker te maken, heeft het WCS al eerder ervoor gezorgd dat de dozen van dezelfde rolcontainers in dezelfde shuttlegang liggen. De shuttles hoeven de dozen dan alleen nog maar in de juiste volgorde op de afvoerbaan te plaatsen.
“We hebben experts moeten inhuren om onze leveranciers te informeren en trainen in dooskwaliteit. Als die niet op orde is, eet het shuttlesysteem de doos op en staat alles stil”
De stapelstations zijn zo ingericht dat medewerkers de dozen met minimale inspanning op de juiste positie op de rolcontainer kunnen schuiven. Een beeldscherm, aangevuld met laserpointers, laat zien waar elke doos moet komen. Een camera boven het stapelstation controleert of de doos inderdaad op volgens het vooraf berekende stapelpatroon op de rolcontainer wordt gelegd.
Dooskwaliteit Zeeman
De hele operatie is erop gericht om de vulgraad van rolcontainers en de beladingsgraad van de vrachtauto’s te optimaliseren. Gezien de lange transportafstanden naar winkels in bijvoorbeeld Frankrijk of Spanje is het zaak om elke kubieke centimeter van het laadruim optimaal te benutten. Wat helpt is, dat Zeeman onderscheid maakt tussen goederen die met de eerste levering naar de winkels moeten en goederen die mogen wachten tot de volgende levering. Op het moment dat een vrachtauto ruimte over heeft, wordt die opgevuld met goederen uit de laatste categorie.
De implementatie van het nieuwe distributieconcept ging gepaard met verschillende uitdagingen, waaronder de kwaliteit van de dozen. “We hebben experts moeten inhuren om onze leveranciers te informeren en trainen in dooskwaliteit. Als die niet op orde is, eet het shuttlesysteem de doos op en staat alles stil”, weet Hoekstra. “Dat gaat niet alleen over kwaliteit van het karton, maar ook over het vullen van de doos. Als je er te veel instopt, gaat de doos opbollen en rondtollen op onze rollenbanen.”
Een andere uitdaging betreft de datakwaliteit. Voor een vlekkeloze operatie is het zaak dat de afmetingen van producten en dozen correct in het systeem staan. Mede daarom heeft Inther bij goederenontvangst een apparaat geïnstalleerd dat de dimensies van alle binnenkomende dozen bepaalt en vastlegt.

Het dc is vijf dagen per week volgens een tweeploegendienst in bedrijf. Als de machine op maximale capaciteit draait, kan Zeeman ongeveer 12.000 rolcontainers per week verwerken. “We zijn nu zover dat we 98 procent van alle goederen machinaal kan verwerken. De overige 2 procent bestaat uit goederen die niet in het shuttlesysteem passen en die aan het eind van de operatie handmatig aan de rolcontainers worden toegevoegd”, legt Hoekstra uit.
Het resultaat is een operatie met een efficiëntie en voorspelbaarheid die onvergelijkbaar is met de situatie van voorheen. “Ook onze voorraadnauwkeurigheid is enorm gestegen”, weet Hoekstra, die eraan toevoegt dat de grootschalige mechanisering een grote impact heeft op de mensen. “Het systeem is dwingend in de wijze waarop we handelen en werken. Er is geen ruimte meer voor geitenpaadjes. Daarnaast hebben we nu opeens een controlroom. De komende tijd gaan we ontdekken wat dat betekent voor de leidinggevenden op de vloer?”
Inzet van robots
Ondertussen denkt Zeeman alweer na over volgende optimalisaties. Door bijvoorbeeld de stapelpatronen af te stemmen op de indeling van de winkels, is het mogelijk om het werk van de vakkenvullers efficiënter te maken. Op de expeditievloer staan enkele mobiele robots al klaar om de rolcontainers van de stapelstations naar de juiste docks te brengen. En bij goederenontvangst is de inzet van robots voor het lossen van zeecontainers een mogelijkheid. Dat de dooskwaliteit nu een stuk beter is, maakt dat alvast een stuk gemakkelijker..


